«سیا»؛
این اسم کوچک سه حرفی هنوز هم که هنوز است در دل بسیاری از مردم دنیا ترس و
وحشت می اندازد. آژانس اطلاعات نامی بود که در نیمه دوم قرن بیستم و در
دوران جنگ سرد بر سر زبان ها افتاد. فهرستی که در اینجا می بینید، ده نمونه
از مرموزترین عملیات ها و پروژه های سیاست که علاوه بر نشان دادن بخشی از
روش های کار این سازمان، ضعف های نقشه های آنها را هم نشان می دهد.
پروژه خلیج خوک های مهاجم
این پروژه
در اوایل دهه 60 یکی از اولین و بارزترین اقدامات سازمان جاسوسی آمریکا
برای بر کناری فیدل کاسترو بود که البته موفقیت آمیز نبود. در این زمان به
دستور رئیس جمهور آمریکا تلاش هایی بر ضد دولت کوبا آغاز شده بود. قطع کلیه
روابط سیاسی و تجاری با کوبا مقدمه ای شد برای آغاز یک جنگ نظامی بین دو
کشور. در تاریخ 17 آوریل 1970، 1300 نفر از نیروهای آمریکایی در خلیج خوک
مستقر شدند. قرار بود با رسیدن نیروهای کمکی حمله آغاز شود اما جاسوسان
کوبایی از نقشه مطلع شدند و راه ارتباطی آنها را بستند، نیروهای مستقر را
محاصره کرده و پس از یک حمله کوتاه، 100 نفر را کشتند و 1200 نفر را اسیر
کردند که البته تعداد زیادی از آنها هم به دستور کاسترو اعدام شدند. الباقی
هم در ازای 53 میلیون دلار غذا و دارو با دولت کوبا مبادله شدند.
پروژه اِم کِی اولترا
یکی دیگر از برنامه های سیا که در
اوایل دهه 1950 صورت گرفت پروژه ای بود که مهم ترین قسمت آن، «بازجویی
شیمیایی» نام داشت و شامل کنترل فکر متهمان با استفاده از مواد شمیایی
تولید شده از برخی گیاهان بود. در واقع MKULTRA
طرحی بود که در آن به وسیله مواد مخدر، رفتار، گفتار و عملکرد مظنون کنترل
می شد. تا امروز بسیاری از اطلاعات به دست آمده از این طرح طبقه بندی شده
اند. اما آنچه نا معلوم مانده، این است که آیا کسانی که این آزمایش ها
رویشان صورت می گرفته، از این موضوع مطلع بوده اند یا نه؟ در برخی از این
آزمایش ها دوزهای بالایی از مواد مخدر وارد بدن متهم می شد یا بعضاً تا 70
روز متوالی مورد آزمایش قرار می گرفتند. برخی از اطلاعات این پروژه در دهه
70 فاش شد. هر چند پس از مدتی کنگره آمریکا ادامه این طرح را ممنوع کرد اما
برای بسیاری هنوز این سوال مطرح است که آیا کارهایی شبیه آن، حالا هم
انجام می شود؟!
عملیات میمون پوزه دار
در اوایل دهه 60 کمونیست های کوبا به
عنوان یکی از طرف های اصلی جنگ سرد مطرح بودند و فیدل کاسترو در راس جدی
ترین دشمنان آمریکا. پس از اینکه تلاش های آمریکا برای برکناری کاسترو از
قدرت بی نتیجه ماند، سیا عملیات گسترده MANGOOSE
را آغاز کرد. در این عملیات بسیاری از اتباع کوبایی آمریکا آموزش داده
شدند تا در سطح وسیعی مزارع نیشکر کوبا را که محصول کشاورزی اول این کشور
محسوب می شود، تخریب کنند. در این حال تلاش هایی هم برای انجام خرابکاری
های دیگر مثل ترور و تخریب شخصیتی برای پایین آوردن محبوبیت کاسترو صورت
گرفت. تلاش هایی هم برای ترور خود کاسترو از طریق مسموم کردن سیگارهای او،
بمب گذاری در استخر شنایش و ... صورت گرفت. این عملیات هم پس از چند تحول
سیاسی و امضای توافقنامه ای بین کندی و شوروی ملغی اعلام شد.
پروژه دروازه ستاره
پروژه دروازه ستاره
این پروژه
با هزینه ای بالغ بر 20 میلیون دلار برای انجام و بررسی نتایج تعداد زیادی
آزمایش های 1970 و 1990 انجام شد. مهم ترین هدف این پروژه بررسی تئوری
«کنترول از راه دور» برای مسائل روانی بود. برنامه ریزی و اجرای طرح طوری
بود که با بالا بردن سطحی اطلاعات یک عده، قدرت پیش بینی و تحلیل صحیح
مسائل سیاسی مثل جنگ ها یا حتی اظهار نظر سیاسیون بررسی می شد. اجرای این
طرح هم تا سال 1995 ادامه داشت و در آن زمان به دستور دولت وقت آمریکا
متوقف شد.
عملیات اوج نیمه شب
اوایل دهه 60 آغاز اولین تجارت جوانان آمریکایی در مصرف مواد مخدر مثل ال اس دی بود. عملیات اوج نیمه شب یکی از کارهای غیر قانونی و غیر طبیعی سیا بود که در آن با آزمایش برخی مواد مخدر روی شهروندان آمریکایی، کاربرد های مواد مخدر بررسی می شد. مردان آمریکایی با تطمیع زنان بدکاره به خانه های مخصوص آورده می شدند و رفتارشان زیر نظر گرفته می شد. عملیات اوج نیمه شب که در واقع برنامه ای برای بررسی رفتارهای روانی و جنسی به خصوص در مردان بود، عمر زیادی نداشت و پس از مدتی با مخالفت کنگره آمریکا روبه رو شده و تعطیل شد. بسیاری از اطلاعات این طرح معدوم گشت؛ هر چند بعضی از آنها در اوایل دهه 70 در روزنامه نیویورک تایمز فاش شدند.
پروژه کبوتر
عملیات اوج نیمه شب
اوایل دهه 60 آغاز اولین تجارت جوانان آمریکایی در مصرف مواد مخدر مثل ال اس دی بود. عملیات اوج نیمه شب یکی از کارهای غیر قانونی و غیر طبیعی سیا بود که در آن با آزمایش برخی مواد مخدر روی شهروندان آمریکایی، کاربرد های مواد مخدر بررسی می شد. مردان آمریکایی با تطمیع زنان بدکاره به خانه های مخصوص آورده می شدند و رفتارشان زیر نظر گرفته می شد. عملیات اوج نیمه شب که در واقع برنامه ای برای بررسی رفتارهای روانی و جنسی به خصوص در مردان بود، عمر زیادی نداشت و پس از مدتی با مخالفت کنگره آمریکا روبه رو شده و تعطیل شد. بسیاری از اطلاعات این طرح معدوم گشت؛ هر چند بعضی از آنها در اوایل دهه 70 در روزنامه نیویورک تایمز فاش شدند.
پروژه کبوتر
یکی از غیر عادی ترین عملیات سیا در جنگ جهانی دوم انجام شد؛ هنگامی که دولت، روان شناس مشهور، بی اف اسکینر را برای به کارگیری کبوتر در سیستم پرتاب موشک انتخاب کرد. در این طرح اسکینر
قصد داشت تا از اصل «تنبیه و تشویق» برای تربیت چند کبوتر برای به کار
گیری آنها در سیستم هدایت موشک استفاده کند. یک دوربین در جلوی موشک، در
مسیر حرکت را ضبط و ارسال می کرد و این تصویر برای کبوتر روی یک پرده،
نمایش داده شد. کبوتر ها طوری تربیت شده بودند که می توانستند هدف موشک را
تشخیص دهند و بعد جای آن را روی صفحه نوک بزنند. این طرح می توانست با بکار
گیری یک مختصات جدید، سیستم جدیدی برای هدف یابی سلاح های دوربرد باشد. در
مرحله اول، اسکینر 25 هزار دلار دریافت کرد و تا حدی موفقیت هایی هم به
دست آورد اما مقامات دولتی که آینده این کار را پوچ تصور می کردند، حاضر به
کمک بیشتر به او نشدند و این طرح همان جا به پایان رسید!
عملیات جنگل شمال
عملیات جنگل شمال
در بحبوحه جنگ سرد و در اوایل دهه 60 و در حالی که کمو نیست ها بسیار مشکل ساز شده بودند، سیا به فکر اجرای عملیات جدیدی به نام NORTHWOOD
افتاد. در این عملیات قرار بر این شد تا عوامل دولتی یک سری عملیات
تروریستی مانند قتل، هواپیما ربایی، شورش، بمب گذاری و... انجام دهند و آن
را گردن دولت کوبا بیندازند تا در نهایت به یک جنگ نظامی و بر کناری فیدل
کاسترو از قدرت بینجامد. این عملیات پس از طراحی، برای گرفتن اجازه و امضای
نهایی نزد رئیس جمهور جان اف کندی برده شد که او آن را نپذیرفت و عملیات
به طور معلق باقی ماند. هر چند تا سال ها ادعا می شد عملیات NORTHWOOD
فقط یک شایعه بوده اما پس از انتشار اسناد سوخته اطلاعاتی آمریکا در 1997
مشخص شد این عملیات تا اجرا یک قدم بیشتر فاصله نداشته است.
عملیات طلایی
یکی از ماهرانه ترین عملیات اطلاعاتی
سازمان سیا عملیات طلایی 1953 در طول جنگ سرد بود که با همکاری M16
بریتانیا برای شنود مکالمات تلفنی ستاد فرماندهی شوروی در شرق برلین صورت
گرفت. در این عملیات،
تونلی به طول 450 متر برای عبور خطوط تلفن حفر شد که انجامش شش ماه به
طول انجامید و با خطرات بسیار هم همراه بود. پس از آن، در طول یک سال سیا
بیش از 50000 مکالمه تلفنی را ضبط کرد. اما مشکلی پیش آمده بود! یک جاسوس
بریتانیایی برخی از اطلاعات عملیات را به روس ها لو داده بود و در تمام
این یک سال، روس ها اطلاعات تقلبی و انحرافی را با تلفن مکالمه می کردند.
در نهایت در 1965 روس ها تونل را پیدا کردند و آن را از بین بردند و
انتشار این خبر باعث جنجال گسترده ای در جوامع اطلاعاتی آمریکا و بریتانیا
شد.
عملیات مرغ مقلد
عملیات مرغ مقلد
یکی از عجیب ترین و مرموزانه ترین برنامه های سیا که در سال 1950 اجرا شد، عملیات «مرغ مقلد» بود؛ یک برنامه که بیش از 3000 نفر از ماموران سیا در آن شرکت داشتند. آنها در این پروژه که برای کنترل برخی از نشریه های آزاد طراحی شده بودند به ترتیب عده ای روزنامه نگار ماهر داخلی و خارجی پرداختند تا یک فیلتر قوی برای داستان ها و مقالاتی که بین مردم تاثیر گذار است ایجاد کنند. به این ترتیب عملیات از پر طرفدارین نشریه های آمریکا یعنی نیویورک تایمز، نیویورک و مجله تایمز و در 25موضوع مهم و تاثیر گذار آغاز شد. اجرای این برنامه تاثیرات بزرگی در خارج از آمریکا هم داشت، تا جایی که نقش مهمی در سرنگونی رئیس جمهور چیگرای گواتمالا ایفا کرد. عملیات مرغ مقلد در دهه 60 در سرویس های امنیتی کشور های دیگر زیاد مورد تقلید قرار گرفت.
گربه ملوس صوتی
کمتر کسی به ذهنش می رسد که یک گربه
خانگی معمولی بتواند نقش یک جاسوس حرفه ای را بازی کند اما سیا این فکر را
می کند. سازمان جاسوسی آمریکا اعلام کرده که برای داشتن گربه های جاسوسی که
می توانند صدا را ضبط یا به طور مستقیم ارسال کنند 20 میلیون دلار هزینه
کرده است. آنها این پروژه
را روی تعدادی گربه آموزش دیده انجام دادند، به این ترتیب که داخل گوش
آنها میکروفن، زیر قلبشان باتری و در دم آنها آنتن فرستنده را کار گذاشتند و
در نزدیکی سفارت روسیه رهایشان کردند. گربه معمولی که هیچ کسی به آن شک
نمی کند وارد سفارت و جمع کمونیست ها شده و به مکالمات آنها گوش می دهد و
بلافاصله آنها را به وسیله تجهیزات رادیویی پیشرفته اش به سازمان ارسال می
کند. نقشه بالاخره اجرا شد، البته بعد از اینکه اولین گربه هنگام رفتن به
سفارت به وسیله یک تاکسی کشته شد، پروژه برای مدتی به تاخیر افتاد.










